Afera u Srbiji: Aktivistima i demonstrantima tajno ubačen špijunski softver
NoviSpy omogućavao potpuni nadzor nad telefonom
Ozbiljna afera potresa Srbiju nakon što je otkriveno da su mobilni telefoni demonstranata i aktivista bili zaraženi špijunskim softverom tokom kontakta s policijom i sigurnosnim službama.
Jedan od slučajeva odnosi se na Slobodana Vidojevića, poljoprivrednika iz Bresnice i predsjednika Udruženja proizvođača mlijeka Šumadije i Pomoravlja, koji je 1. oktobra 2024. godine bez ikakvog objašnjenja priveden u Čačku od strane trojice nepoznatih muškaraca.
Iako je nakon nekoliko sati pušten na slobodu, problemi su uslijedili kasnije. Njegov mobilni telefon počeo je pokazivati neobične simptome poput brzog pražnjenja baterije, nestanka mrežnog signala i smetnji tokom razgovora, što je pobudilo sumnju da je uređaj kompromitovan.
Detaljna forenzička analiza pokazala je da je Vidojevićev telefon bio zaražen špijunskim softverom NoviSpy, koji je prikupljene podatke prosljeđivao Bezbednosno-informativnoj agenciji (BIA). Istraživanje koje je proveo BIRN, uz podršku SHARE Fondacije i korištenje alata Mobile Verification Toolkit organizacije Amnesty International, otkrilo je da Vidojević nije bio jedina meta.
Na isti način nadzirani su i drugi poljoprivrednici i ekološki aktivisti – Zlatko Kokanović, Vladimir Višić i Jovan Topalović – tokom privođenja ili boravka u policijskim prostorijama i BIA-i. Softver NoviSpy omogućavao je pristup mikrofonu, kameri, porukama, lokaciji i nizu drugih osjetljivih podataka, čime je praktično omogućen potpuni nadzor privatnog života.
Pravni stručnjaci upozoravaju da ovakve prakse predstavljaju teško kršenje osnovnih ljudskih prava, uključujući pravo na privatnost, slobodu izražavanja i udruživanja. Ana Toskić Cvetinović iz organizacije Partneri Srbija ističe da ovakav nadzor može imati ozbiljne posljedice po demokratiju, jer stvara osjećaj da nad radom BIA-e ne postoji stvarna i učinkovita kontrola.
