Cijene gasa u Evropi skočile 120 posto, zima bi mogla donijeti novi rast
Evropsko tržište prirodnog gasa ponovo je pod snažnim pritiskom uoči sezone grijanja. Osim značajnog rasta cijena, dodatnu zabrinutost izaziva činjenica da su skladišta širom Evrope popunjena znatno slabije nego što je uobičajeno u ovom dijelu godine.
Od početka godine cijena prirodnog gasa u Evropi porasla je približno 120 posto. Terminski ugovori na nizozemskom TTF-u, koji predstavlja glavni evropski referentni pokazatelj za cijenu gasa, 18. augusta dostigli su oko 63,7 eura po megavatsatu, prenosi Euronews.
Iako je trenutna cijena višestruko niža od rekordnih približno 350 eura po megavatsatu iz vremena energetske krize 2022. godine, stanje sa zalihama predstavlja novi razlog za zabrinutost.
Prema podacima Gas Infrastructure Europe, evropska skladišta 1. augusta bila su popunjena svega 57,1 posto. Riječ je o najnižem nivou zabilježenom za taj datum.
Evropska unija kao cilj pred početak zime i dalje ima popunjenost skladišta od 90 posto, iako je članicama omogućeno više fleksibilnosti u pogledu rokova i odstupanja kada to zahtijevaju tržišne okolnosti.
Na rast cijena istovremeno utiče nekoliko problema. Hormuški moreuz ostaje praktično zatvoren, prekidi proizvodnje na pojedinim norveškim gasnim poljima traju duže od očekivanog, dok su visoke temperature i suša negativno uticale na proizvodnju električne energije iz hidroelektrana i nuklearnih elektrana.
Toplotni valovi dodatno povećavaju potrošnju električne energije, zbog čega se više koriste gasne elektrane. To se događa upravo u periodu kada bi evropske države trebale intenzivnije stvarati zalihe za predstojeću zimu.
Ipak, evropski energetski sistem danas je u boljoj poziciji nego tokom krize 2021. i 2022. godine. Potrošnja gasa smanjena je za približno 15 do 20 posto u odnosu na 2021. godinu, povećan je udio obnovljivih izvora energije, a Evropa raspolaže i većim kapacitetima za uvoz ukapljenog prirodnog gasa (LNG)
Zbog toga se mogućnost fizičke nestašice gasa trenutno smatra manjom nego prije nekoliko godina. Međutim, posebno hladna zima mogla bi značajno pogoršati stanje na tržištu i dodatno podići cijene.
Oxford Economics zbog aktuelnih kretanja očekuje povećanje svoje dosadašnje prognoze. Prema njihovim procjenama, prosječna cijena evropskog gasa u četvrtom kvartalu ove i prvom kvartalu 2027. godine mogla bi se kretati oko 60 eura po megavatsatu. Ranija procjena iznosila je 45 eura.
