Prije 25 godina svrgnut Slobodan Milošević: Da li ista politika Srbijom vlada i danas?

Danas se obilježava godišnjica 5. oktobra 2000. godine, dana kada je, pod pritiskom masovnih narodnih protesta, s vlasti konačno svrgnut Slobodan Milošević, dugogodišnji autokratski lider Srbije i Savezne Republike Jugoslavije.

Taj dan ušao je u historiju kao simbol otpora diktaturi, nacionalizmu i ratnoj politici, koja je region Balkana koštala stotina hiljada života i miliona raseljenih.

Milošević, kojeg su mnogi zvali “balkanskim kasapinom”, godinama je držao vlast oslanjajući se na represivne institucije, kontrolu nad medijima i raspirivanje etničke mržnje. Njegova vladavina obilježena je krvavim ratovima u Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini, te na Kosovu, a odgovoran je za neka od najtežih zločina u Evropi nakon Drugog svjetskog rata – uključujući genocid u Srebrenici, etnička čišćenja i masovne deportacije.

Masovni protesti 5. oktobra bili su kulminacija višemjesečnog nezadovoljstva građana, opozicionih stranaka, studentskih pokreta i civilnog društva.

Više od pola miliona ljudi okupilo se u Beogradu, zahtijevajući priznanje rezultata izbora i Miloševićevu ostavku. Sistem koji se godinama činio nepobjedivim srušio se za samo nekoliko dana, uz minimalan otpor tadašnjih bezbjednosnih snaga.

Pad Miloševića označio je početak demokratske tranzicije u Srbiji, ali i važan trenutak za cijeli region, prvi konkretan korak ka pomirenju, međunarodnoj saradnji i povratku vladavine prava.

Ipak, i 25 godina kasnije, naslijeđe njegove politike i dalje je prisutno. Negiranje ratnih zločina, glorifikacija osuđenih ratnih zločinaca i neriješena pitanja iz prošlosti i dalje opterećuju međunacionalne odnose i sprječavaju istinsko pomirenje.

Nakon što je 5. oktobra 2000. godine zbačen s vlasti, Slobodan Milošević je u junu 2001. izručen Međunarodnom krivičnom sudu za bivšu Jugoslaviju u Hagu.

Time je postao prvi šef jedne države koji se našao pred međunarodnim tribunalom zbog optužbi za ratne zločine, zločine protiv čovječnosti i genocid.

Tužilaštvo je protiv Miloševića podiglo tri odvojene optužnice, za ratove u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj i na Kosovu. Suđenje je počelo 2002. godine i trajalo je više od četiri godine, ali nikada nije okončano presudom.

Milošević je preminuo 11. marta 2006. godine u pritvorskoj jedinici u Sheveningenu, od posljedica srčanog udara, nekoliko mjeseci prije planiranog kraja procesa

I kako kaže jedna tekst objavljen ovih dana u Srbiji – “Peti oktobar poslije 25 godina: Radikali i tad i sad, uz istu priču, na vlasti”.