Zašto uvijek ispaštaju građani: Zimski kolaps ne pogađa samo ulice, već cijeli sistem
Snijeg nije problem – problem je nefunkcionalan sistem koji teret prebacuje na leđa običnih ljudi
Svaki jači snijeg u Bosni i Hercegovini ponovo otvara isto pitanje – zašto na kraju uvijek najviše ispaštaju građani.
Na prvi pogled izgleda kao da su građani direktne žrtve loše organizacije zimskih službi, ali suština problema je dublja. Ne ispaštaju samo pojedinci, već cijeli sistem i ekonomija, s tim što se najveći teret, po ustaljenom pravilu, slama upravo na onima koji imaju najmanje mogućnosti da se zaštite.
Kada ceste nisu očišćene, ne strada samo saobraćaj. Kasne radnici, ne dolazi se na posao, privreda usporava ili staje, hitne službe otežano dolaze do pacijenata, javni prijevoz se raspada, škole se zatvaraju ili improvizuju nastavu. Svaki sat zastoja znači gubitak novca, produktivnosti i povjerenja u institucije. To više nije pitanje snijega, nego pitanje organizacije države.
Građani tada postaju kolateralna šteta. Oni pješače po zaleđenim trotoarima jer niko ne zna ko je za njih nadležan. Voze po neočišćenim cestama jer mehanizacija kasni ili je nema dovoljno. Rizikuju povrede, nesreće i gubitak radnih dana, dok se odgovornost razvodnjava između službi, uprava i političkih struktura. Sistem koji bi trebao štititi građane u kriznim situacijama, u praksi ih ostavlja da se sami snalaze.
Najveći problem leži u tome što se zima i dalje tretira kao iznenađenje, a ne kao predvidiv godišnji izazov. Planovi postoje na papiru, ali u realnosti izostaje pravovremena priprema, dodatna mehanizacija i jasna hijerarhija odgovornosti. Kada stvari krenu loše, institucije reaguju kasno, a politički vrh uglavnom se ne pojavljuje dok se situacija sama ne smiri.
Na kraju, građani ne ispaštaju zato što su snijeg ili hladnoća ekstremni, nego zato što sistem ne funkcioniše kako treba. Ekonomija trpi, javne usluge trpe, ali obični ljudi su prvi na udaru – jer nemaju rezervne opcije, nemaju zaštitne mehanizme i nemaju kome uputiti konkretno pitanje odgovornosti.
